Ưu Việt Trà

  • Lạc Sơn
  • Bạch Hạc
  • Yết Tế
  • Ngạnh Ngọc

Bàn thêm: Việt nam có Trà đạo hay không ?

Chuyên mục: Hậu Trà Đường

Lâu nay, 2 từ “Trà đạo” được biết đến như là một loại hình nghệ thuật thưởng thức trà. Nhưng ở Việt Nam nếu dùng từ “Trà đạo” liệu có đúng hay không ?

che xanh 02 1 300x224 Bàn thêm: Việt nam có Trà đạo hay không ?

Nấu nước chè xanh

Phong tục uống trà Việt Nam là khởi nguyên của phong tục uống trà Thế Giới bao gôm cả Trung Hoa, xong Văn hóa trà Việt chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc nhưng chúng ta vẫn có những nét riêng của mình và dần trở thành một nét văn hóa thưởng trà. Đó là cách uống trà bình dị, gần gũi, mộc mạc những cũng rất tinh tế, phù hợp với bản sắc văn hóa của mình. Cái bình dị, mộc mạc đó là ngồi nhâm nhi một bát chè xanh giải khát dưới mái hiên nhà trong những buổi trưa hè nắng nóng hay ấm áp trong những đêm đông giá rét.

Cái đạo trong trong trà đạo Nhật Bản lấy thiền làm gốc, chính là giá trị tinh thần qua bốn chữ: Hòa-Kính-Tinh-Mịch (Wa-Kei-Sei-Jaku, chúng tôi sẽ bàn thêm về bốn chữ này vào kỳ sau); nghệ thuật này đã đạt đến đỉnh cao trở thành một nét văn hóa tôn giáo trong nghệ thuật thưởng trà.

tracuc Bàn thêm: Việt nam có Trà đạo hay không ?

Trà hoa Cúc

Đạo là con đường. Nếu giới trẻ hiện nay muốn dùng trà để làm con đường thanh lịch, sâu lắng , lành mạnh khác hẳn với cuộc sống xô bồ, kiểu bia ôm, nhậu nhẹt thì trà quán có thể là nơi theo con đường thanh tịnh. Nếu nhiều người theo thì thành đạo rồi. Song như ý TS Nguyễn Nhã, Trà quán Việt nên thể hiện cách thiết kế, trang trí, nhạc Việt, các loại trà Việt như trà tươi, trà vối, trà hạt hoa cúc, trà mạn ướp hương hoa sen hoa sói, hoa lài thật, và phong cách uống giản dị trà Việt lấy tự nhiên làm gốc.

Không khắt khe phức tạp, cầu kỳ như trà đạo Nhật Bản, Trong “trà đạo” Việt, chữ đạo được hiểu là con đường, là phong cách uống trà của người Việt. Thưởng thức một chén trà mang phong cách Việt là thưởng thức cả một nét văn hóa Việt. Trong văn hóa ứng xử của người Việt, người nhỏ pha trà mời người lớn, gia chủ pha trà mời khi khách đến chơi. Pha một ấm trà nóng người ta có thể ngồi trà đàm, nhâm nhi suy ngẫm bàn luận về thế sự.

chen tra Bàn thêm: Việt nam có Trà đạo hay không ?Nước trà sóng sánh vàng xanh, hương trà tự nhiên thơm ngát, vị chát đắng ban đầu là nỗi gian lao, vất vả của những người lao động trồng trà. Sau vị ngọt mát chính là tâm hồn của người Việt, trọng nghĩa, trọng tình, giàu tình cảm. Vì vậy, chén trà là cả một bản sắc văn hóa tinh tế của mình, tạo nên một phong cách Trà Việt độc đáo. Như G.S Trần Ngọc Thêm nói: “Người Việt Nam mời nhau uống trà không phải đơn thuần là để giải khát, mà là để biểu hiện một phong độ văn hóa thanh cao, một sự kết giao tri kỷ, một tấm lòng ước mong hòa hợp, một sự tâm đắc của những người đối thoại. Người Việt Nam mời nhau uống trà là để bắt đầu một lời tâm sự, để bàn chuyện gia đình, xã hội, chuyện thế thái nhân tình, để cảm thấy trong chén trà có cả hương vị của đất trời, cỏ cây và muôn vật”.

Từ xưa, những tiền nhân sành sỏi nghệ thuật uống trà đã từng nói “nhất thủy – nhì trà – tam bôi – tứ bình – ngũ quần anh” cũng phần nào nói lên được phong cách của trà Việt.

Trong trà Việt, để có được một chén trà ngon phần quan trọng nhất chính là nước. Nước thường là nước do tuyết tan, nước mưa hứng ở giữa trời, nước lấy từ các con suối thiên nhiên hoặc lấy từ nước giếng sâu.

Cách đun nước cũng hết sức công phu. Không được đun nước bằng củi, dầu mà phải đun bằng than để không làm mất đi mùi vị của trà. Đun nước khoảng sôi sủi tăm, sôi đầu nhang, nhiệt độ vào khoảng 80oC – 90oC. Các cụ tuyệt đối không dùng nước sôi để pha trà vì nước sôi sẽ làm hỏng mất mùi vị trà, làm cháy trà.

Tam bôi tức là chén uống trà, các cụ thường chọn các loại chén hột mít, chén mắt trâu. Trước khi rót trà cần phải tráng qua nước sôi để làm nóng và tẩy vệ sinh.

Tứ bình chính là ẩm pha trà. Trong các cuộc thưởng trà, tùy vào số lượng người thưởng trà “độc ẩm, song ẩm hay quẩn ẩm” nên các cụ có nhiều kiểu bình khác nhau. Trước khi pha trà cần phải rửa trà bằng một ít nước sôi, sau đó đổ đi… để cho trà nở đều và mang đậm hương vị nhất.

Cuối cùng là ngũ quần anh tức bạn trà. Để tìm được một người bạn trà, biết thưởng thức nghệ thuật của trà, văn hóa uống trà rất khó, nên các cụ ngày xưa đã đưa nghệ thuật uống trà vào hàng chiếu trên của các bậc thi sĩ.

Ngoài ra, phong cách mời trà của người Việt cũng lắm công phu. sau khi tráng chén bằng nước sôi cho sạch và giữ nhiệt, người ta xếp các chén vào sát nhau, tạo thành một hình tròn. Điều này ngoài giúp cho việc rót trà dễ hơn, nó còn hàm ẩn cả cái đạo của trà Việt. Các chén nằm sát nhau thể hiện sự gắn bó giữa con người với con người, cái tình làng nghĩa xóm khi mời nhau chén trà. Hình tròn của các chén xếp thành thể hiện mong muốn viên mãn, đầy đủ.

Nếu rót trà theo hình tròn của các chén, mỗi chén rót một chút, từ đầu đến cuối, rồi lại vòng ngược lại đến đầu, điều này làm cho trà không có sự chênh lệch đậm nhạt giữa chén đầu và chén cuối. Ý nghĩa của nó là thể hiện sự bình đẳng giữa chủ và khách trong sự hưởng thụ tinh tuý của thiên nhiên.

Tất cả những cái đó không phải tự nhiên mà có, không phải ngẫu nhiên người xưa thuận tay mà tạo ra như vậy, nó là cái đạo hết sức giản dị của ông cha ta.

Mỗi người Việt hay chung tay xây dựng nền Ẩm thực Việt Nam

Việt Bắc

Chuyên đề:

Tham luận: 2

2 tham luận

  1. tuệ Giải

    ĐẠO TRONG TRÀ

    Đạo khả đạo…

    Xưa nay người ta thật khó có thể nói về cái đạo , cũng như thử định nghĩa đạo là gì , bởi như Lão Tử đã nói : “Đạo khả đạo phi thường đạo , danh khả danh phi thường danh ” (đạo mà đã nói được thì không phải là đạo , danh mà đã nói ra được thì không còn là danh ) .Chính thế mà khi muốn biểu hiện về cái vô vi ấy thì lời nói không diễn tả được , nhưng nó (đạo ) vẫn cứ tồn tại như nó đang là .
    Đạo là cách thức của tự nhiên , hay cách khác đó là những quy luật hay nguyên lý của vũ trụ tuần hoàn tác động lên vạn vật . Một khi đã hiển hiện thành một cái gì đó thì là hậu quả của trùng trùng nguyên nhân , mà mỗi một nguyên nhân đó lại là biểu hiện của đạo .

    Đạo hiện hữu trước mặt .

    Có thật nhiều câu hỏi về đạo là gì . Để thoả mãn , Vị thiền sư trả lời :
    “ Nếu ngày nào bạn chưa vượt qua ngọn núi này thì bạn chưa thể nào đạt được đạo ” . tại sao lại kỳ quá vậy ? ở đây Tâm của bạn là núi – là một khối đầy những mâu thuẫn , những phân tán … kết chắc lại thành những khối đá , thành những dãy núi trùng điệp và hùng vĩ . Dù là một ngưòi đầy sự tự chủ , giàu tính kỷ luật , giàu tư tuởng … nhưng đó không phải là yếu tồ đủ để họ dễ đạt được đạo – tức là vượt được qua dãy núi hùng vĩ kia , mà chỉ có thể là người dễ thích ứng với tình trạng xã hội mà thôi .
    Xưa đến nay , tất cả các pháp hữu vi , tất cả mọi pháp giới đến mọi bậc thầy trong hiện tại đều không phải là đạo . Đạo có ngay trước mặt , là cái đang là ,là cái tâm tự nhiên của mình . Có thấy được đạo hay không tất cả ở tại cái tâm của mình :
    Tâm an trụ thì gần đạo ,
    Tâm phân tán thì xa đạo .
    “ Hư vô thanh tĩnh , tự nhiên vô vi ” , Điều này có nghĩa là mọi hoạt động thuận theo tự nhiên , không có mục đích phi tự nhiên , và dĩ nhiên những hành động thực hành theo diễn tiến tự nhiên đó sẽ có hiệu quả hơn là mục đích gì đó chống lại nó ( tự nhiên ) .
    Bởi thế ,con đường đạo là con đường tự nhiên nên cảm nhận của bạn cũng phải là cảm nhận tự nhiên . Một khi tâm bạn không phân biệt , con đường dẫn vượt qua núi kia sẽ tự mở ra , tự nhiên bạn hoà nhập vào ngọn núi ,vượt qua
    nó mà chính mình không thấy cản trở .
    Không có ai đi lạc đường đạo , mà có thể bạn chưa thấy con đường đó bởi tâm của bạn đang là những ngọn núi cao che chắn cản trở . Đã có hàng triệu triệu ngừời đi kiếm đi tìm , đã có hàng triệu pháp vạch ra , nhưng không có con đường nào khác biệt để tìm tới chân tánh ( bản lai diện mục ) cả. Đạo trong con mắt của Giesu , của Lão Tử , của Đức Phật đều là một vậy .

    Cho đến đạo trong trà
    Từ điển wikipedia định nghĩa về trà đạo Nhật Bản : “ Từ uống trà , cách thức uống trà , rồi nghi thức uống trà cho đến trà đạo là một tiến trình không ngừng nghỉ , mà cái đích cuối cùng muốn hứơng tới của người Nhật là : Cải biến tục uống trà du nhập thành một tôn giáo trong nghệ thuật sống của dân tộc mình …”
    Với một ấm trà nóng , được pha đúng nghi thức và kỹ thuật , thưởng thức nó bằng một tâm thế , một hoàn cảnh hợp lý thì đã có thể nói là có đạo vị . Những thức thể hiện ( như kiếm đạo ,võ đạo ,hoa đạo…) có được tính đạo vị như thế cần được thực hiện theo một khuôn phép ,lặp lại thì lâu dần sẽ được nâng lên giá trị tinh thần mà theo người ta hiểu ngầm với nhau là đạo . “ Vô lễ bất thành đạo ” không nằm ngoài quy tắc đó .
    Trà đạo ở đây không đơn thuần là con đường , là phép tắc uống trà , mà trên hết là một phương tiện hữu hiệu làm tịnh hoá tâm hồn bằng cách , trước tiên , hoà mình với thiên nhiên , để từ đây tu sửa tâm , nuôi dưỡng tâm tính và đạt tới giác ngộ .
    Khi bạn ngồi bên một tách trà nóng với sự nhận biết trạng thái tinh thần của mình là lo âu , tạp niệm , những cảm thọ ước muốn và đầy rẫy những hình ảnh , âm thanh hỗn tạp ( tâm loạn động ) làm mất đi sự chú ý của mình thì như thế sẽ làm cho mình mất đi sự tỉnh giác . Ngược lại , với một trạng thái tinh thần tỉnh táo , trong sáng , thong dong tự tại ( tâm không loạn động ) thì sự an lạc sẽ xuất hiện . Dù bất kỳ ở trong trạng thái nào của tâm thức mình ( loạn động hay không loạn động ) thì nếu nhận diện được nó tự nhiên như thế là đã tìm được cái bản lai diện mục .
    Với một quy tắc ‘ Hoà – Kính – Thanh – Tịnh ” trong trà đạo Nhật, hình ảnh “ ngón tay chỉ trăng ” trong Phật giáo v.v… nghĩa là chúng ta phải tự mình đi hết con đường đó , nơi đó sẽ có trà ngon hay không ngon , hay chẳng có gì cả ! Đó cũng không nằm ngoài ý nghĩa cần phải thực hành bằng thân – tâm tự nhiên của mình theo một nguyên tắc chuyên biệt trong lúc uống trà để có thể đạt tới cái đạo mà người ta muốn hướng tới .

    Am mây hồng 11/2012
    Tuệ Giải
    ( tp Bao Loc , Lam dong .)

    17:59, 22/11/2012

  2. Tuấn Quê Hươg

    “Trong trà Việt, để có được một chén trà ngon phần quan trọng nhất chính là nước. Nước thường là nước do tuyết tan, nước mưa hứng ở giữa trời, nước lấy từ các con suối thiên nhiên hoặc lấy từ nước giếng sâu.”
    Chỉ phần này thôi mà cũng còn nhiều thứ phải nói đến. Hầu những hiểu biết về cái này vẫn chưa rõ ràng và vẫn rất phân tán ý kiến về thứ nước tinh khiết nhất dùng để pha trà.

    0:36, 16/07/2012

Tham luận của bạn

Bạn phải để gửi tham luận.